Stany Zjednoczone a Kuba – historia relacji (7)

Poniżej siódma część cyklu opisującego relacje amerykańsko-kubańskie (całość w zakładce Kuba – USA):

Rozdział 7.

Powstanie narodowowyzwoleńcze na Kubie, postawa Stanów Zjednoczonych, „New Manifest Destiny” i stronnictwo proekspansjonistyczne w USA.

W lutym 1895 roku po aresztowaniu przez władze hiszpańskie na Kubie kilku miejscowych działaczy kontestujących porządek panujący na wyspie, wybuchło kolejne powstanie. Mając w pamięci dziesięcioletnie walki na wyspie z lat 1868-1878, rząd w Madrycie szybko przystąpił do akcji: zawiesił prawa konstytucyjne w kolonii, wprowadził cenzurę prasy i wysłał najpierw dziewięcio-, potem jeszcze siedmiotysięczne posiłki w celu zgaszenia zarzewia rewolucji. W tym samym czasie, na początku kwietnia, z uchodźctwa wróciło na Kubę kilku bohaterów poprzedniej wojny o wolność, z duchowym przywódcą Kubańczyków, José Martím na czele. Mimo jego śmierci w hiszpańskiej zasadzce już w miesiąc później, nastroje niepodległościowe na wyspie przybierały na sile z każdym dniem. Jeszcze we wrześniu tego roku powołano władze polityczne i wojskowe. Powoli stawało się jasne, iż z pozoru niewielkie wystąpienia ludności cywilnej przerodziły się w ogólnonarodową walkę wyzwoleńczą.

Kolejna wojna na tej mieszczącej się zaledwie o 150 km od południowych krańców Florydy wyspie od początku wzbudzała szerokie zainteresowanie, tak polityków w Waszyngtonie, jak i całego społeczeństwa amerykańskiego. Rozgrywała się bowiem w okresie kiedy Stany Zjednoczone miały określić swą drogę rozwoju na najbliższą przyszłość. Pytanie, na jakie musieli odpowiedzieć decydenci polityczni dotyczyło kwestii, czy Stany Zjednoczone zdecydują się na ekspansję terytorialną, polityczną i gospodarczą i, tym samym, budowę mocarstwowości państwa, czy pozostaną skoncentrowane na sprawach wewnętrznych? Obie opcje miały swych zwolenników. Przeciwnicy ekspansjonizmu wskazywali m.in. na antydemokratyczne podstawy imperializmu, sprzeczne z zasadami konstytucji amerykańskiej, co „łączono zazwyczaj z ideologią antywojenną”.  Dyskusja na ten temat zaogniła się po wybuchu powstania na Kubie.

W czerwcu 1895 roku prezydent Groover Cleveland (1885-1889 i 1893-1897), zgodnie z dotychczasową polityką izolacjonizmu ogłosił neutralność odnośnie konfliktu hiszpańsko-kubańskiego nie uznając powstańców za stronę walczącą. Zezwolono jednak na obecność, działalność i agitację propowstańczą organizacji kubańskich, w tym Delegatury Kubańskiej Partii Rewolucyjnej przy Waszyngtonie na czele najpierw z Jose Martim, później z Tomasem Estrada Palma.

Decyzja ta spotkała się z dużym niezadowoleniem zwolenników koncepcji Nowego Objawionego Przeznaczenia (New Manifest Destiny), wśród których znajdowali się m.in. Alfred Thayer Mahan (*) czy Theodore Roosevelt. Uważali oni, że państwo, aby dobrze prosperować musi stawiać sobie coraz to nowe cele i dążyć do rozszerzenia swych wpływów politycznych i gospodarczych. Co do szczególnej roli Stanów Zjednoczonych na świecie oraz potrzeby rozwoju kraju zgodnie z wyżej wymienionymi zasadami, upewniały ich namacalne fakty i dane. U progu XX wieku Stany Zjednoczone ze swoimi 70 mln mieszkańców przewyższały pod względem liczby ludności wszystkie państwa europejskie. Prześcignąwszy Niemcy i Wielką Brytanię w produkcji stali, posiadając dużą już wtedy potęgę morską oraz związany z tym prężny i silny handel, stawały się najpotężniejszą gospodarką świata. Jeśli jeszcze w 1880 roku udział Wielkiej Brytanii w światowej produkcji przemysłowej wynosił 22,9%, a USA 14,7%, to w roku 1900 proporcje te kształtowały się odpowiednio: 18,5% oraz 23,6%.

Kuba, jako Perła Antyli, największa wyspa Morza Karaibskiego leżąca u wrót kontynentu amerykańskiego stała się naturalnym celem ekspansjonistów, a wybuch powstania tylko dostarczył im okazji do urzeczywistnienia ich planów. Jak czytamy w artykule zamieszczonym w „Forum” jeszcze w marcu 1895 roku, „(…) kiedy zbudowany zostanie kanał [łączący Ocean  Spokojny z Atlantyckim] Kuba, ciągle słabo zaludniona, a ogromnie żyzna, stanie się dla nas niezbędna”.

W tym duchu, a wbrew przekonaniom prezydenta, „w kwietniu 1896 roku obie izby Kongresu uchwaliły wspólną rezolucję uznającą powstańców za stronę walczącą i wzywającą rząd hiszpański do przyznania Kubie niepodległości” .

  


*) Alfred Thayer Mahan (1840-1914) – admirał amerykańskiej marynarki wojennej. W swej książce „Wpływ potęgi morskiej na historię” z 1890 r. przedstawił teorię ekspansjonizmu i budowy mocarstwowości Stanów Zjednoczonych poprzez stworzenie potężnej floty handlowej i marynarki oraz aneksje terytorialne. Realizując jego koncepcje rozwoju USA stały się światową potęgą morską i handlową.


0 comments on “Stany Zjednoczone a Kuba – historia relacji (7)Add yours →

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *